گزارش تحلیلی انعکاس بناب از صنعت و مهارت چاقوی سازی در بناب؛

صنعت کهن چاقو سازی بناب در رکود به سر می برد/وقتی بجای حمایت از این صنعت، پروانه کسب چاقو سازی صادر نمی شود/ضرورت حمایت و تبلیغ از مهارت چاقو سازی بناب در رویداد تبریز ۲۰۱۸

 

 

انعکاس بناب به بهانه ثبت ملی شدن فنون و مهارت چاقوسازی بناب از حال و روز این صنعت و هنرمندانش گزارش می دهد.

به گزارش انعکاس بناب، صنعت و مهارت چاقو سازی از رشته های ماندگار و تاریخی شهرستان بناب محسوب می شود که قدمتی بالاتر از چاقوی معروف زنجان را دارد که به علت برخی کم کاری ها و عدم توجه کافی مسئولان شهرستان و استان این صنعت در فراموشی و رکود به سر می برد.

تاریخچه ای از صنعت چاقو سازی در بناب

چاقو از قدیم به عنوان سلاح سرد از ضروریات زندگی هر فرد به شمار می‌رفت، این صنعت روزگاری رونق زیادی در شهرستان بناب داشت و در این شهرستان تعداد زیادی از مردم به این صنعت و مهارت مشغول بودند.

از قرن ها پیش بناب یکی از مراکز مهم صنعتی کشور بوده که در آن کارگاه‌های مختلف شمشیر سازی و بخصوص چاقو سازی وجود داشته است اما با ورود سلاح گرم به بازار به تدریج حمل و استفاده از سلاح سرد منسوخ شد ولی صنعت چاقو سازی با تغییر کاربری های خود در این شهرستان و برخی از شهرهای دیگر مانند زنجان به کار خود ادامه داد.

عمر صنعت چاقو سازی در شهرستان بناب

در بررسی‌های به عمل آمده و با توجه به شواهد و مدارک، به طور قطع اعلام تاریخ دقیق و مشخص زمان شروع این صنعت در شهرستان مقدور نمی‌باشد اما طبق گفته ریش سفیدان صنعت چاقو سازی بناب این صنعت قدمتی بالاتر از چاقو سازی زنجان را دارد و تاریخچه این صنعت در این شهرستان به قبل از قرن ۱۰ هجری قمری بر می گردد.

ثبت مهارت فنون سنتی چاقو‌سازی شهرستان بناب در فهرست آثار ملی

اخیراً صنعت چاقو سازی بناب این صنعت قدیمی و ریشه دار شهرستان در کنار ۱۲ میراث نامملوس استان آذربایجان شرقی با تأخیری چندین ساله در نشست کمیته ملی ثبت میراث ناملموس فرهنگی کشور  به عنوان شصت و پنجمین مجموع آثاری در بناب در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.

آشنایی با بازار  مسگران یا حاج تقی به عنوان یکی از مراکز فعالیت صنعت چاقو سازی بناب

بازار مسگران یا حاج تقی بناب یکی از قدیمی ترین بازارهای شهرستان بناب محسوب می شود و این بازار از زمانی که بناب حتی یک روستا بوده وجود داشته است که صنایع دستی زیادی در بازار تولید و روانه بازار می شود که در بین مغازه ها و تولیدی های آن صنعت چاقو سازی بناب همچنان مانند قرن های پیش مظلومانه به کار خود ادامه می دهد.

در این بازار حدود ۱۲ نفر به صورت مستقل مشغول به کار چاقو سازی هستند و در کل شهرستان بناب تنها ۲۵ نفر در جاهای مختلف  در این صنعت مشغول به کار هستند که نشان می دهد این صنعت قدیمی و پر رونق گذشته در رکود به سر می برد و تعداد کمی این حرفه را دنبال می کنند.

تیم رسانه ای انعکاس بناب برای بررسی وضیعت این صنعت ریشه دار در این بازار حضور پیدا کرد و با سوال از مردم و اصناف این بازار، پیشکسوت چاقوسازی در بناب را شناسایی و مصاحبه اختصاصی با وی ترتیب دادیم که شما را به خواندن این گزارش جذاب دعوت می کنیم.

گفتگو با آقای داود کیان تبریز پیشکسوت حرفه چاقو سازی در بناب

آقای داود کیان تبریز متولد ۱۳۳۸ حدود ۵۸ سال سن دارد و مهارت چاقو سازی را از ۱۰ سالگی نزد پدر خود حاج مهدی قلی کیان تبریز فرا گرفته و به گفته خودش پدرش حاج مهدی قلی از اجدادش این مهارت را فرا گرفته است و در حال حاضر حاج داود  ۴۸ ساله مشغول به این حرفه است.

حاج داود در مورد تاریخچه و جنس چاقوهای ساخته شده در شهرستان بناب گفت: مهارت چاقو سازی تاریخچه دیرینه ای در بناب دارد و  ما این هنر را از اجداد خود فرا گرفته ایم و حتی گفته می شود این تاریخ چاقو سازی در بناب از چاقوی زنجان قدیمی تر است.

وی در ادامه در مورد جنس و مواد اولیه چاقوسازی در بناب گفت: جنس چاقو هایی که ساخته می شوند اکثرا از جنس فنر ماشین است و دسته چاقو از استخوان گاومیش، شتر و دسته سیاه چاقو از جنس شاخ گاومیش تهیه می شود.

این چاقو ساز بنابی تنوع و کیفیت چاقوسازی در این شهرستان را متنوع و خوب دانست و گفت: کیفیت مواد اولیه چاقو سازی در بناب عالیست و از مواد با کیفیت استفاده می شود و همین کیفیت بالا است که عمر این چاقو را بالا برده است طوری که سالیان سال می توان از یک چاقوی بنابی استفاده کرد.

وی در مورد تنوع چاقوسازی در بناب گفت: انواع کارد آشپزخانه و صحرایی، قصابی، مینوس، فرش بافی ابریشم، منبت کاری، دشنه و قداره که همه در انواع و اقسام و اندازه های گوناگون ساخته و پرداخته می شوند و در صورت سفارش مشتری هر گونه چاقوی ای که نیاز باشد در این شهرستان تهیه و تولید می شود.

آقا داود از ساخت بادکش های پزشکی در این صنعت هم خبر داد و گفت: انواع بادکش های پزشکی در کنار چاقو سازی در این واحد تولیدی تهیه می شود اما به دلیل ورود بادکش های پلاستیکی و ارزان این وسیله هم از رونق افتاده است در صورتی که کیفیت کار این بادکش ها به مراتب بالاتر از انواع پلاستیکی آن است.

این هنرمند با بیان اینکه گرانی مواد اولیه برای ساخت چاقو و ورود چاقوهای چینی از دلایل رکود این صنعت در شهرستان بناب و کل کشور شده است، اظهار داشت: در زمان حاضر سازندگان تمایلی به ساخت انواع چاقو و پرورش شاگرد نزد خود ندارند چرا که چاقوهای چینی با قیمتی ارزان تر و کیفیتی پایین تر وارد بازار می شوند و در کل این صنعت را در کشور فلج کرده اند.

وی در ادامه افزود: قبلا در همین واحد تولیدی کوچک روزانه ۲۰ تا ۳۰ تا چاقو ساخته و روانه بازار می شد اما الان ماهی ۲ تا هم ساخته نمی شود چرا که درخواست یا سفارشی وجود ندارد و چاقوی ساخته شده قبلی در مغازه باقی مانده اند و به قول قدیمی ها خاک می خورند.

این صنعت گر بنابی ضمن گلایه از عدم حمایت های کافی مسئولان از این صنعت قدیمی در بناب گفت: تا سال ۹۴ هیچ کس برای بررسی مشکلات این صنعت به این بازار نیامده بود ولی در سال های اخیر آقای رحیم زاده رئیس اداره میراث فرهنگی و صنایع دستی شهرستان به این بازار می آیند و مشکلات را از نزدیک می بینند اما گام های موثری برای حمایت از این صنعت برداشته نشده است و این کار همت و همکاری بیشتری از سایر مسئولان را می طلبد.

وی در ادامه با لبخند به خبرنگار انعکاس گفت: آقای رحیم زاده ۵ میلیون تومان وام کم بهره برای این واحد در نظر گرفت و ما را به بانک هدف ارجاع داد اما خود بانک به دلایلی نامعلوم و تنها با بیان اینکه اعتبار برای پرداخت این تسهیلات و جود ندارد از دادن این وام خوداری کرد.

بیشتر صنعتگران چاقو سازی در بازار مس گران بناب احداث نمایشگاه دائمی صنایع دستی در بناب را ضروری دانستند و می گفتند: چند بار نمایشگاه موقت در بناب برپا شده اما استقبال خوبی از این صنعت در آن نمایشگاه نشد و تنها باعث شد صنعت گران ضرر مالی ببینند و از کارهای دیگر خود عقب بمانند.

یکی از گلایه های مشترک صنعتگران چاقو سازی در بناب عدم صدور پروانه کسب در سال های اخیر برای مهارت چاقو سازی در بناب بود و آنها اظهار داشتند: سالیان قبل پروانه صنعت چاقوسازی در بناب برای آنها صادر می شد اما اخیرا ادراه اصناف بناب از این کار خوداری می کند و بجای پروانه چاقو سازی تنها پروانه در و پنجره سازی به این اصناف می دهد.!

حاج داود کیان تبریز مرد کهنه کار صنعت چاقو سازی بناب از نابودی این هنر قدیمی در صورت عدم توجه و کمک به آن از سوی مسئولان استانی و کشوری در آینده نزدیک خبر داد و گفت: بنده به شخصه به اجبار به کار دوم یعنی کلیدسازی روی آورده ام چرا که نمیتوانم تنها از هنر چاقو سازی امرار معاش کنم و سایر هنرمندان در این صنعت از این هنر با وجود صبر و حوصله زیاد خسته شده اند و برخی به کارهای دیگر روی آورده اند که این بدان معناست این هنر تاریخی و باقدمت در حال نابودی در شهرستان بناب است.

همه صنعترگران چاقو سازی در بازار مس گران یا همان بازار حاج تقی در پایان از مسئولان درخواست داشتند از این صنعت و هنر تاریخی بناب در رویداد تبریز ۲۰۱۸ حمایت شود و این هنر را بیشتر برای مردم تبلیغ کنند تا این صنعت تازه به ثبت رسیده در آثار ملی از رکود خارج شود و بتواند مجددا وارد بازار فروش شود.

در پایان این گزارش تنها می توان گفت شهرستان بناب به عنوان یکی از شهرهای صنعتی و تاریخی استان و کشور دارای ظرفیت های بالایی در تولید و عرضه انواع صنایع دستی است که در هر گوشه و کنار، در بازارهای قدیمی مثل همین بازار مس گران می توان به وفور هنرمندانی را دید که با تکیه بر دستان خود و با مهارت هایی که از اجداد خود به ارث برده اند مشغول به کار و تولید صنایع دستی هستند.

از مسئولان استانی و کشوری انتظار می رود در وضیعت کنونی جامعه که به گفته خودشان بیکاری بزرگترین مشکل اساسی کشور و دشمن نظام است از این صنایع و هنرمندان حمایت کنند تا در آینده شاهد ملحق شدن صنعتگران و هنرمندان شهرستان به صف طولانی بیکاران نباشیم.

انتهای پیام/داود زیبائی

 

چاپ خبر

 

ارسال نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.