وی افزود: علت اصلی این وضعیت، وجود اشکال در سیاست‌گذاری و نحوه اجرای طرح‌های مسکن حمایتی، از جمله مسکن مهر، اقدام ملی مسکن و نهضت ملی مسکن است. اجرای این طرح‌ها به دو عامل اصلی، یعنی تأمین منابع مالی و تأمین زمین، وابستگی دارد.

رهبر با اشاره به اینکه سایر مؤلفه‌ها از جمله ساخت‌وساز، مصالح ساختمانی و نیروی انسانی نیز در تکمیل پروژه‌ها مؤثر هستند، بیان کرد: در سال‌های گذشته و شرایط عادی، مشکلات حوزه مصالح ساختمانی و نیروی انسانی به اندازه امروز حاد نبود و مسئله اصلی به تأمین منابع مالی و زمین بازمی‌گشت.

وی با اشاره به وضعیت تأمین زمین در پروژه‌های نهضت ملی مسکن، ادامه داد: وزارت راه و شهرسازی و سازمان ملی زمین و مسکن به هر طریقی این موضوع را مدیریت کرده‌اند و در مقایسه با مسکن مهر که در برخی موارد زمین‌های نامناسبی برای اجرای پروژه‌ها اختصاص داده می‌شد، در نهضت ملی مسکن تلاش شده است زمین‌های مناسب‌تری در اختیار متقاضیان قرار گیرد؛ هرچند این زمین‌ها محدود هستند.

حداقل ۵۰ درصد متقاضیان نهضت ملی مسکن آورده خود را پرداخت نمی‌کنند

رئیس هیئت‌مدیره کانون سراسری انبوه‌سازان مسکن و ساختمان ایران با تأکید بر اینکه مشکل اصلی همچنان تأمین منابع مالی است، گفت: کمبود منابع مالی موجب طولانی‌شدن زمان اجرای پروژه‌ها می‌شود و در این شرایط، تورم به ساخت‌وساز تحمیل می‌شود؛ در نتیجه هم مردم و هم سازندگان متضرر می‌شوند و کارفرما نیز با نارضایتی متقاضیان مواجه خواهد شد.

وی یادآور شد: تأمین منابع مالی از طریق آورده متقاضیان که عمدتا از اقشار ضعیف جامعه هستند، به‌سختی انجام می‌شود. در مسکن مهر، افراد در نهایت با پرداخت مبالغی که در ابتدا دستکم حدود ۱۱ میلیون تومان بود و در مراحل بعد افزایش یافت، صاحب‌خانه می‌شدند و حتی در پردیس، آورده نهایی به حدود ۴۰ میلیون تومان رسید.

رهبر ادامه داد: اما در نهضت ملی مسکن چنین شرایطی وجود ندارد و متقاضیان باید مبالغی در حدود یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون تا ۲ میلیارد تومان را به‌صورت تدریجی و اقساطی پرداخت کنند. بسیاری از متقاضیان حتی پس از پرداخت آورده‌های اولیه ۴۰ میلیون تومانی در مراحل اول، دوم و سوم، دیگر توان ادامه پرداخت‌ها را ندارند و متوقف می‌شوند.

وی با اشاره به ناکافی بودن تسهیلات بانکی برای تأمین هزینه ساخت پروژه‌ها، تصریح کرد: تسهیلات بانکی نیز با مشکلاتی مواجه بوده و به‌تدریج افزایش یافته است، اما همچنان کفایت نمی‌کند. از سوی دیگر، میزان آورده متقاضیان در یک پروژه یکسان نیست و در یک مجتمع مسکونی با چندین بلوک و واحد، برای پیشرفت هماهنگ پروژه لازم است همه متقاضیان آورده خود را به‌موقع تأمین کنند.

افزایش ۱۰۰ برابری قیمت میلگرد از سال ۱۴۰۲ تاکنون

رئیس هیئت‌مدیره کانون سراسری انبوه‌سازان مسکن و ساختمان ایران تصریح کرد: در برخی پروژه‌ها، دست‌کم ۵۰ درصد متقاضیان آورده موردنیاز را پرداخت نمی‌کنند و حتی ممکن است این میزان بیشتر باشد. در چنین شرایطی، سازنده نیز نمی‌تواند عملیات اجرایی را ادامه دهد و پروژه با تأخیر مواجه می‌شود. طولانی‌شدن زمان ساخت نیز باعث افزایش هزینه‌ها و تحمیل تورم به پروژه خواهد شد.

وی با اشاره به افزایش شدید قیمت مصالح ساختمانی در سال‌های اخیر، اظهار کرد: برای نمونه، قیمت میلگردی که در زمان انعقاد قرارداد در سال ۱۴۰۲ حدود کیلویی هزار و ۴۰۰ تومان خریداری می‌کردیم، اکنون به کیلویی ۱۴۰ هزار تومان رسیده است. چنین تغییر قیمتی شرایط اجرای پروژه‌ها را به‌شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد و حتی ممکن است روند ساخت‌وساز را متوقف کند.

رهبر با بیان اینکه دولت باید برای حل مشکل تأمین مالی پروژه‌های مسکن حمایتی چاره‌اندیشی کند، گفت: پیشنهاد اولیه ما به دولت این بود که اجرای پروژه‌ها صرفا به آورده متقاضیان وابسته نباشد.

سرمایه‌گذاران جایگزین آورده متوقف‌شده متقاضیان مسکن شوند

وی افزود: در صورتی که آورده متقاضیان متوقف شود، باید سازنده یا یک سرمایه‌گذار جدید وارد پروژه شود و منابع مالی موردنیاز برای تکمیل ساخت‌وساز را تأمین کند تا واحدها پیش از مواجهه با افزایش بیشتر هزینه‌ها به پایان برسند.

رئیس هیئت‌مدیره کانون سراسری انبوه‌سازان مسکن و ساختمان ایران ادامه داد: در مقابل، می‌توان متناسب با میزان سرمایه‌گذاری انجام‌شده، سهمی از واحدهای همان پروژه یا زمین‌های دیگر را به سرمایه‌گذار اختصاص داد. با وجود این، این پیشنهاد تاکنون عملیاتی نشده و متأسفانه همان مشکلاتی که در مسکن مهر وجود داشت، در نهضت ملی مسکن نیز با شدت بیشتری تکرار شده است.

رکود معاملات مسکن؛ بسیاری از واحدهای ساخته‌شده مسکن خریدار ندارند

وی درباره وضعیت خرید و فروش مسکن و میزان رونق معاملات در بازار، گفت: در شرایط فعلی، اگر واحدهای مسکونی با قیمت‌های بسیار پایین پیدا شوند، متقاضیان برای خرید آن‌ها تمایل دارند، اما به دلیل نداشتن نقدینگی، همین معاملات نیز به‌سختی انجام می‌شود.

رهبر یادآور شد: در مناطق لوکس و برخوردار نیز که خریداران از توان مالی بیشتری برخوردار هستند، معاملات مسکن چندان رونق ندارد و خرید و فروش در این مناطق نیز به‌ندرت اتفاق می‌افتد.

رئیس هیئت‌مدیره کانون سراسری انبوه‌سازان مسکن و ساختمان ایران در پایان خاطرنشان کرد: بسیاری از واحدهای مسکونی ساخته شده‌اند، اما با وجود تکمیل ساخت‌وساز، خرید و فروش قابل‌توجهی در بازار انجام نمی‌شود.